
Należy do nich Grupa Klepsydra czyli taka fajna spółka z NewConnect, którą analizuje w kontekście przyszłego OKI.
Grupa Klepsydra to konsolidator polskiego rynku funeralnego, który w ostatnich latach kupuje zakłady pogrzebowe, krematoria i biznesy związane z transportem zmarłych.
Brzmi ponuro? Peter Lynch prawdopodobnie poprosiłby o sprawozdania finansowe. Bo branża pogrzebowa ma kilka cech, które inwestorzy fundamentalni bardzo lubią. Popyt jest mało cykliczny, chyba że akurat trafi się pandemia. Rynek pozostaje rozdrobniony, lokalna marka ma znaczenie, a sukcesja w rodzinnych przedsiębiorstwach dostarcza konsolidatorowi kolejnych potencjalnych celów przejęć. A co najważniejsze ten model został już wielokrotnie przetestowany za granicą i działa.
W USA zrobiła to Service Corporation International znany każdemu kto czytał Once up on Wall Street. Kupowała lokalne zakłady pogrzebowe, zachowywała ich marki, a pod spodem budowała wspólną infrastrukturę, transport, krematoria, zakupy i administrację.
Grupa Klepsydra próbuje zrobić coś podobnego w Polsce. I muszę przyznać, że ta strategia mi się podoba. Niestety nie tylko mi. Na NewConnect spółka nie wygląda jak kolekcjonowanie trumien. Bardziej jak świeże bułeczki, które wszyscy chcą mieć.
Od 2023 roku do Grupy Klepsydra trafiały kolejno m.in. PUK Kraków, Sotor, USKOM ze Szczecina, Styks, PUK Lublin, Zieleń Miejska, GLOB, a ostatnio dużo większa Gloria we Wrocławiu. Widać przy tym coś więcej niż bezmyślne: „O, zakład pogrzebowy. Kupujemy.”
W Lublinie Styks został uzupełniony przez PUK Lublin. Spółka Bongo zajmująca się międzynarodowym transportem zmarłych dostała do pakietu GLOB jednego ze swoich największych konkurentów. To zaczyna być bardzo sensowna cluster strategy: kupujesz lokalne aktywa, zagęszczasz sieć i próbujesz wyciągać synergie z infrastruktury, ludzi, transportu, krematoriów, zakupów i administracji.
Wyniki również wyglądają atrakcyjnie. Przychody rosną, EBITDA rośnie, Grupa zwiększa liczbę obsługiwanych pogrzebów i kremacji, a kolejne przejęcia zwiększają skalę biznesu. I tutaj moglibyśmy właściwie zakończyć analizę. Ludzie chyba kończą patrząc na kurs akcji.
EBITDA rośnie. Przychody rosną. Przejęcia rosną.
Tylko że niestety przeczytałem trochę listow Buffetta i w takim biznesie muszę zapytać ile kasy trzeba było wsadzić, żeby tę dodatkową EBITDA dostać?
Dlatego przy Klepsydrze sprawdziłem jeszcze ROIC, ROIIC, przepływy pieniężne oraz ceny kolejnych przejęć. I tutaj obraz przestaje być tak jednoznacznie instagramowy.
Automatycznie liczony ROIC pozostaje poniżej szacowanego kosztu kapitału, klasyczny FCF jest ujemny, a nakłady inwestycyjne są wysokie. To nie jest jeszcze czerwona flaga. W przypadku młodego roll-upu te liczby są wyjątkowo trudne w interpretacji. Kapitał wydany na przejęcie trafia do bilansu natychmiast, podczas gdy wynik kupionej firmy może być konsolidowany przez kilka kolejnych miesięcy. Do jednego worka z capexem mogą wpadać inwestycje odtworzeniowe, ekspansja, integracja oraz zakup całych zorganizowanych części przedsiębiorstw.
Ale jest to bardzo wyraźna żółta lampka z napisem: „Pokażcie mi zwrot z przejęć.”
I tutaj pojawił się kolejny problem. Żeby policzyć zwrot z przejęć, trzeba wiedzieć nie tylko, ile Klepsydra wydała, ale również ile naprawdę zarabia. A w spółce, która w kilka lat zbudowała grupę poprzez serię przejęć, odpowiedź na pozornie banalne pytanie okazuje się zaskakująco skomplikowana.
Spójrzmy na 2025 rok.
Przed audytem mieliśmy około 10 mln zł EBITDA i 7 mln zł EBIT. Po audycie EBITDA wynosiła około 9,1 mln zł, ale EBIT już tylko około 3,3 mln zł.
I teraz można sprawdzić, co właściwie nawywijał audytor, że pieniądze zniknęły. Okazuje się, że duża część różnicy pojawiła się w amortyzacji wskutek prawidłowego rozliczenia wcześniejszych przejęć i alokacji ceny nabycia. Kiedy kupujesz zakład pogrzebowy, księgowo nie kupujesz po prostu „zakładu pogrzebowego za 10 milionów”. Cenę nabycia trzeba rozłożyć pomiędzy przejęte aktywa i zobowiązania, nieruchomości, sprzęt, marki, koncesje, inne wartości niematerialne i wreszcie goodwill.
A część tych wartości zaczyna być później amortyzowana. I tutaj dochodzimy do problemu, który Buffett wałkuje od dekad: amortyzacja amortyzacji nierówna.
Karawan do przewozu trupów z czasem sam będzie trupem do wymiany. Piec kremacyjny trzeba remontować, jakby to nie zabrzmiało, konserwować. Nieruchomości trzeba utrzymywać.
Ale amortyzacja wartości niematerialnej powstałej wskutek przejęcia lokalnej marki może obniżać księgowy zysk, nie powodując konieczności wydania podobnej kwoty gotówki i dlatego właśnie w przypadku Klepsydry nie wystarczy mi ani EBITDA, ani raportowany zysk netto. Chcę wiedzieć, ile z tego biznesu zostaje właścicielowi po poniesieniu wydatków koniecznych, żeby utrzymać jego obecną zdolność do zarabiania.
Czyli dochodzimy do buffettowskich owner earnings.
W dużym uproszczeniu: EBITDA – rzeczywisty capex utrzymaniowy – odsetki – podatki ± kapitał obrotowy.
I właśnie capex utrzymaniowy Klepsydry jest jedną z liczb, których jeszcze nie znam.
Ale zanim pociągniemy sprawę capexu spójrzmy na samą cenę. Bo te niewiadome możnaby przyjąć z inwentarzem gdyby Pan Rynek mówił: „Nie wiem, czy to wypali, więc łap tanio.”
Tylko akurat Pan Rynek mówi mniej więcej coś zupełnie odwrotnego. Znaczy, nie że wie że wypali tylko, że łap drogo.
Przy kursie około 7,40 zł Klepsydra była ma TTM P/E około 46. Samo P/E niewiele jednak mówi. Więc sprawdziłem, ile rynek każe płacić za inne spółki z tej samej ponurej rodziny.
Service Corporation International - największy amerykański operator funeralny - P/E około 21.
Propel Funeral Partners, australijski konsolidator rynku funeralnego - P/E około 20.
Carriage Services, kolejny amerykański operator - nastoletnie P/E.
A młoda polska Klepsydra na rynku nieregulowanym? P/E 46…
I teraz bardzo ważne to nie znaczy, że Klepsydra jest dwa razy za droga. To byłoby zbyt proste. SCI jest gigantem działającym na dojrzałym rynku. Propel również znajduje się na zupełnie innym etapie rozwoju. Klepsydra konsoliduje nadal bardzo rozdrobniony polski rynek i może przez lata rosnąć znacznie szybciej od swojej zagranicznej kohorty.
Co więcej, P/E TTM Klepsydry jest wyjątkowo niedoskonałym narzędziem. W mianowniku nie mamy jeszcze pełnych dwunastu miesięcy wyników świeżo przejętych biznesów, przede wszystkim GLOB i Glorii.
Ale porównanie z kohortą mówi nam coś bardzo ważnego rynek już płaci Klepsydrze bardzo dużą premię za przyszłość. Nie kupujemy tutaj przeoczonego funeralnego mikrokapa, któremu zrobi z nas polskiego Petera Lyncha. Kupujemy biznes, któremu rynek już wystawił rachunek za sporą część przyszłego sukcesu.
Ale zanim zostaniemy polskim Peterem Lynchem możemy skorzystać z jego dorobku analitycznego: najpierw wzrost, potem P/E. Nigdy odwrotnie.
Najprostszy test rentowności Lyncha nie polega na pytaniu: „Jakiego wzrostu potrzebuję, żeby dzisiejsza cena wyglądała dobrze?”
Bo wtedy cena zaczyna pisać nam analizę. Lynch robj odwrotnie. Najpierw próbuje niezależnie oszacować, jak szybko EPS może rozsądnie rosnąć przez kilka kolejnych lat. Dopiero później patrzy, ile razy za ten EPS każe nam zapłacić rynek.
Jeżeli uważam, że spółka może zwiększać EPS o 15–20% rocznie, a płacę za nią 46-krotność zysku, to znajduję się w zupełnie innym miejscu krzywej rentowności niż wtedy, kiedy płacę za niego 15–20 krotność.
PEG nie jest wyrocznią ale pomaga bardzo szybko czy cena za przyszłe zyski jest dobra, uczciwa czy z księżyca.
No ale jak wiecie NewConnect nauczył mnie już jednej rzeczy. Analiza fundamentalna czasami powinna zaczynać się nie od Excela, tylko od KRS i CRBR.
Sprawdziłem więc strukturę Grupy, osoby powiązane, historyczne przejęcia i potencjalne miejsca, w których interes akcjonariusza dominującego mógłby się rozjechać z interesem akcjonariusza mniejszościowego.
Nie znalazłem na tym etapie żadnego kill-switcha co w warunkach NewConnect jest już samo w sobie osiągnięciem.
Znalezłem natomiast kilka rzeczy, o które uznałem, że warto zapytać u źródła. Wysłałem więc do IR pytania między innymi o capex, ekonomikę przejęcia Glorii po uwzględnieniu najmu nieruchomości, relacje z podmiotami powiązanymi oraz ROIC/ROIIC przejęć.
IR nie próbował sprzedać mi bajki ani mydlić oczu odpowiedzią o niczym. Odpowiedzieli, że nowych potencjalnie istotnych informacji nie będą przekazywać pojedynczemu inwestorowi, natomiast zadeklarowali, że ponieważ odpowiedzi mogą być istotne dla wszystkich akcjonariuszy to odniosą się do nich w kolejnych raportach oraz podczas najbliższej wideokonferencji Zarządu. Jeśli faktycznie to zrobią to zdadzą bardzo ważny Fisherowski test z jakość komunikacji zarządu. I dlatego na tym etapie zatrzymuję analizę i daje im warunkowego plusa.
Nie dlatego, że Klepsydra przestała mnie interesować. Wręcz przeciwnie. Bardzo chcę posiadać ten biznes. Nie bardzo chcę zapłacić za niego obecną cenę.
Podoba mi się branża. Podoba mi się strategia konsolidacji. Podoba mi się logika budowania lokalnych klastrów. Podoba mi się możliwość przeniesienia modelu znanego z SCI czy Propel na nadal rozdrobniony polski rynek.
Po pierwszym kontakcie podoba mi się również standard IR. Ale giełda ma paskudny zwyczaj żądania pieniędzy za akcje. W dodatku rynek już wie, że Klepsydra będzie rosła. Ja jeszcze nie wiem, czy będzie rosła aż tak szybko, jak oczekuje tego rynek. I to jest zasadnicza różnica.
Dlatego czekam na publiczne odpowiedzi Zarządu dotyczące maintenance capex, ekonomiki przejęć i owner earnings. Jeżeli pozwolą mi uznać, że Klepsydra rzeczywiście może przez kilka kolejnych lat utrzymywać odpowiednio wysokie tempo wzrostu zysku na akcję, będę mógł zdecydować, jaki mnożnik P/E jestem gotów za ten wzrost zapłacić.
Jeżeli nie pozostaje najstarsza i najtańsza strategia inwestycyjna świata poczekać na korektę. Bo podoba mi się Klepsydra jako biznes. Teraz muszę jeszcze zdecydować, przy jakiej cenie spodoba mi się jako długoterminowa inwestycja.
