
Ilustracja wygenerowana przez AI
Po trzech niedzielach przerwy wracam do mojego cyklu fizyka inwestowania. Tak jak zawsze podkreślam, ze cykl ten jest dedykowany początkującym inwestorom długoterminowym. W poprzednich częściach naszego cyklu omówiliśmy już:
P/E czyli giełdową prędkość,
P/B czyli masę spółki,
PEG czyli przyspieszenie,
EPS czyli ciśnienie zysku przypadającego na jedną akcję.
Dziś czas na giełdowy przepływ czyli P/S.
Zabim spółka zacznie zarabiać, zanim pokaże marże, zanim księgowi wytłumaczą, że strata netto jest w sumie sukcesem, bo „adjusted coś tam coś tam” wygląda lepiej spółka musi najpierw zacząć sprzedawać. Towary. Usługi. Subskrypcje. Reklamy. Oprogramowanie. Ubezpieczenia. Broń. Leki. Genialny pomysł, który prawdopodobnie nie wypali. Chipsy, ale nie te dla AI, tylko te do jedzenia podczas patrzenia jak portfel robi -30% na korekcie.
Na giełdzie ten przepływ nazywa się sales, czyli przychody ze sprzedaży.
A wskaźnik, który mówi ile płacisz za ten przepływ, to P/S albo Price to Sales
albo po cena do sprzedaży.
W fizyce mamy pojęcie przepływu czyli najprościej objętość przepływającej substancji w czasie.
Jeśli przez rurę przepływa 100 litrów wody na minutę, to mamy większy przepływ niż przy 10 litrach na minutę. Proste. Nawet polityk powinien to ogarnąć.
W uproszczeniu można przyjąć, że biznesowym odpowiednikiem przepływu są przychody.
Czyli ile pieniędzy (cieczy) wpływa do spółki ze sprzedaży (rury/lejka) w danym okresie. Nie ile zostaje w spółce. Nie jaki jest zysk.
Nie ile właściciel może z tego wyjąć.
Tylko ile pieniędzy weszło na rachunki firmy.
P/S liczy ile rynek płaci za każdą złotówkę albo każdego dolara tego przepływu. Możemy go liczyć dla całego biznesu podstawiając odpowiednio za P kapitalizację rynkową a za S roczne przychody. Albo na jedną akcję dzieląc aktualną cenę akcji przez przychód na akcję (nie mylić z omówionym wcześniej EPS czyli zyskiem na akcję).
Na przykład jeśli spółka ma kapitalizację $10 mld i roczne przychody $5 mld, to P/S wynosi 10 na 5 czyli 2
Rynek płaci 2 dolary za każdego dolara rocznej sprzedaży.
Brzmi prosto? Bo jest proste. I właśnie dlatego nie musi być prawidłowe. Zgodnie z zasadą matematyki finansowej “wrong but useful”.
Najważniejsze co trzeba zapamiętać z tego wpisu P/S mierzy sprzedaż, a nie zarabianie. Tak samo jak wzór na przepływ liczy ile cieczy przeszło przez kran w jednostce czasu a nie ile cieczy nalało się do wanny. To, że przez kran płynie dużo wody, nie znaczy jeszcze, że ktoś w ogóle wannę zakorkował.
Podobnie jest w biznesie. Firma może mieć ogromne przychody i nadal nie zarabiać prawie nic. Na przykład:
Spółka A, nazwijmy ją “Konsumencki Spożywczak”:
przychody: 10 mld USD
marża netto: 2%
zysk netto: 200 mln USD
kapitalizacja: 10 mld USD
P/S = 1
Spółka B nazwijmy ją “Producent czegoś zajefajnego”
przychody: 10 mln PLN
marża netto: 25%
zysk netto: 2,5 mld USD
kapitalizacja: 10 mld USD
P/S = 12
Na pierwszy rzut oka Spółka A wygląda taniej, bo niższy P/S ale Spółka B z tych samych przychodów i przy tej samej kapitalizacji wyrabia 12,5 razy większy zysku.To trochę jak dwie restauracje z takim samym obrotem. Jedna sprzedaje kawior z 40% marży, druga kebaby po kosztach, bo właściciel wierzy, że „efekt skali dowiezie”. Po roku pierwszy właściciel kupuje apartament w zakopanym a drugi robi cesjė leasingu na Audi S7 i to co oszczędził na racie płaci za poradę restrukturyzacyjną.
W takim razie kiedy P/S w ogóle ma sens?
P/S wchodzi gdy Spółka ma mieć niski albo ujemny zysk, bo:
inwestuje w rozwój,
jest w dołku cyklu,
ma jednorazowy odpis,
ponosi koszty restrukturyzacji,
przejęła inną firmę,
amortyzacja zjada wynik księgowy,
albo działa w modelu, który najpierw buduje skalę, a dopiero później marżę (w języku kafarów najpierw masa później rzeźba a nie jak u naszego sprzedawcy kebabów najpierw masa później na bajpasach).
Przy takiej spółce P/E jest bezużyteczne albo wygląda jak żart.Jeśli zysk jest ujemny, P/E nie ma sensu. Jeśli EPS spadł przez jednorazowy bałagan, P/E może wyglądać fatalnie. Jeśli spółka dopiero skaluje biznes, P/E może mówić: „uciekaj”, a rzeczywistość mówi: „sprawdź, czy to przypadkiem nie jest przyszły compounder”.
Wtedy P/S pozwala odpowiedzieć na pytanie ile płacę za skalę sprzedaży tej firmy? Nie jest to oczywiście pytanie końcowe ale pierwsze jakie warto zadać.
P/S nie mówi: „kupuj”.
P/S mówi: „tu jest spoko przepływ, sprawdź, ile się wylewa”.
Tutaj wjeżdża marżowość ale ponieważ maże są bardzo ważne to o nich będzie następna część cyklu.
Na razie zapamiętajcie, że P/S bez marży jest jak chwalenie się, że ciśnienie w kranie jest jak Niagara, podczas gdy na końcu ogrodowego węża masz tyle, żeby namoczyć szmatę i bluzgać na rachunek za zużycie.
Przykład. Spółka robi 100 mld USD sprzedaży. Brzmi potężnie. Ale jej marża netto wynosi 1% a zysk to 1 mld USD.
Druga firma robi 20 mld USD sprzedaży, ale ma marżę netto 25% a zysk to 5 mld USD.
Pierwsza spółka jest wielka. Druga jest dobra. A akcjonariusze zasadniczo bardziej lubią spółki dobre niż wielkie.
Niskie P/S może być okazją, jeśli spółka ma przejściowo obniżone marże, przychody są stabilne albo rosną, marże mogą wrócić do normalnego poziomu, bilans nie jest jak apartament z bookingu po wieczorze kawalerskim, branża nie umiera,
albo rynek przesadził z pesymizmem. To częsty trop kontrariański. Spółka wygląda brzydko, bo zysk spadł. P/E nie pociesza, EPS jest taki że lepiej nie mówić, analitycy obniżają konsensus a kurs dostał kijem i na FB wszyscy pytają czy już sprzedawać. Jednocześnie przychody trzymają się dobrze. Wtedy pytanie brzmi czy problem jest w przepływie, czy w sprawności układu? Jeśli przepływ jest stabilny, ale marże spadły przez jednorazowy koszt, cykl albo inwestycje, to może być top a nie flop.
Jeśli jednak przepływ też zaczyna siadać, klienci odchodzą, a zarząd mówi o „strategicznej zmianie wizji” to nie musi być przecena tylko spadający nóż.
Niskie P/S może oznaczać ten biznes ma niskie marże i rynek dobrze o tym wie.
Przykład: handel detaliczny.
Sklep może mieć gigantyczne przychody, ale bardzo niską marżę. Z każdych 100 zł sprzedaży zostaje czasem 1–3 zł zysku. Resztę zjadają koszty i klienci pytający, czy można zwrócić używany blender, bo kolor jednak nie pasuje do blatu. Dlatego retail może mieć P/S = 0,3 i wcale nie być tani. Z drugiej strony software może mieć P/S > 13 i wcale nie być absurdalnie drogi, jeśli ma:
wysoką marżę,
powtarzalne przychody,
niską utratę klientów,
skalowalność,
wysoki FCF,
i możliwość podnoszenia cen bez prowokowania jedynek w rankingach.
Dlatego P/S 1 w jednej branży może być drogo a w innej P/S 10 może być uczciwie. Tak, rynek jest irytujący. Gdyby nie był, wszyscy bylibyśmy bogaci, zepsuci i kłócili się tylko o kolor jachtu.
P/S jest bardzo popularne przy spółkach wzrostowych, zwłaszcza gdy zysku jeszcze nie ma albo jest sztucznie obniżony przez inwestycje. Szczególnie w:
software,
SaaS,
e-commerce,
cybersecurity,
fintechach,
platformach internetowych,
młodych spółkach technologicznych.
Bo takie spółki zwykle mówią “Dziś nie zarabiamy, bo inwestujemy w wzrost. Ale kiedy osiągniemy skalę, marże eksplodują.”
Czasem to prawda. Czasem to Oddity.
Amazon przez lata wyglądał dla klasycznego inwestora jak finansowy mem, bo zysk netto był niski. A jednak pod spodem budował potężny silnik sprzedaży, logistykę, AWS i skalę, którą potem rynek zaczął wyceniać jak należy.
W spółkach cyklicznych P/S może być pomocne, ale też zdradliwe.
Przychody mogą rosnąć nie dlatego, że firma sprzedaje więcej, tylko dlatego, że ceny surowca chwilowo wystrzeliły. Stal, chemia, ropa, transport, półprzewodniki, materiały budowlane tu sprzedaż potrafi falować z cyklem. Firma może mieć wysokie przychody na górce cyklu, a P/S wyglądać nisko. Początkujący inwestor mówi: „tanio”.
Rynek odpowiada: „Kochany! Zapnij pasy.”
Za chwilę ceny spadają, przychody lecą, marże znikają, P/S przestaje wyglądać tak pięknie, a ty zostajesz z akcjami i wspomnieniem, że przecież na YT polecali.
Dlatego przy cyklicznych pytasz:
1. w którym miejscu cyklu są przychody (np przy przewodnikach można poczekać na koniec cyklu AI załadować przez klika lat TIRa akcji i poczekać aż komputery kwantowe przestaną być technologią na progu - to nie jest porada inwestycyjna,
2. czy wolumen sprzedaży rośnie, czy rośnie tylko cena,
3. czy marże są trwałe,
4. czy zarząd nie mówi właśnie „this time is different” na callu.
To rzeczytaliscie już tyle a ciągle nie wiecie jak interpretować P/S?
To bardzo dobrze: Nie ma jednej uniwersalnej zasady, ale na początku można przyjąć w uproszczeniu, że:
P/S poniżej 1
Może wyglądać tanio, ale często oznacza niskomarżowy biznes, cykliczność albo inne strukturalne problemy. Sprawdź marżę, dług i trend przychodów.
P/S 1–3
Strefa wielu klasycznych biznesów. Może być uczciwie, jeśli marże są sensowne i stabilne.
P/S 3–6
Rynek płaci premię. Uzasadnione przy dobrych marżach, wzroście i jakości biznesu.
P/S 6–10
Tu potrzebujesz naprawdę dobrego uzasadnienia: wysokiej marży, wysokiego wzrostu, powtarzalnych przychodów i długiego runwaya.
P/S powyżej 10
To już teren spółek wybitnych albo historii, w które rynek bardzo chce wierzyć. Czasem słusznie. Czasem tak, jak ludzie wierzą w diety „schudnij 12 kg w tydzień bez zmiany diety i treningu”.
Wysokie P/S nie oznacza automatycznie bańki.
Niskie P/S nie oznacza automatycznie okazji.
Wszystko zależy od tego, ile kapusty ze sprzedaży zostaje, żeby tworzyć wartość dla akcjonariuszy.
Największy błąd to “Ta spółka ma P/S 0,5 więc jest tania.” Nie. Ona ma P/S 0,5, więc warto sprawdzić, dlaczego rynek płaci tylko 50 groszy za 1 zł sprzedaży.
Może rynek nie powiem co zrobił ale zaczyna się na “och” a kończy na “ujał“. Zdarza się. Inwestorzy przesadzili ze strachem. Też się zdarza.
Może to brzydka, ale zdrowa spółka w cyklicznym dołku. Pięknie. Ale może też sprzedaje dużo i zarabia mało, a na końcu właściciel dostaje tyle, co daytrader po opodatkowaniu, inflacji i zakupie kawy na mieście albo hazardzista po realizacji straty.
P/S to nie wyrok.
P/S to zaproszenie do dalszego grzebania.
