Zapraszam do śledzenia mojej nowej serii postów, w której wyjaśnię wskaźniki, które wszyscy inwestorzy muszą znać i rozumieć. Po lekturze części postów martwię się, że to może być potrzebny cykl.

Tytuł cyklu nie jest przypadkowy. Nie jeden nobel z ekonomi został przyznany za to, że ktoś zerżnął fragment podręcznika do fizyki, podstawił tam pieniądze, i krzyknął “to działa!”.

Black-Scholes to termodynamika. Markowitz to optymalizacja wektorowa. Fama i Shiller to taki rynek schroedingera - jednocześnie efektywny i irracjonalnie zmienny.

Analogii do fizyki można znaleźć dużo więcej a ponieważ najistotniejsze dla inwestora są na poziomie fizyki z podstawówki/liceum. To zacznijmy od tego co z inwestowaniem ma wspólnego z wzorem na prędkość w ruchu jednostajnym?

/Pamiętacie wzór V=s/t? Gdzie V prędkość, s droga a t czas. Sprobuje z jego pomocą wyjaśnić czym jest wskaźnik P/E.

Wzór ten pozwala ustalić prędkość z jaką porusza się ciało gdy znamy przebytą drogę i czas w jakim to nastąpiło. Jeśli szukamy czasu w jakim ciało przebyło drogę po prostu przekształcamy wzór do formuły t= s/V

To teraz wyobraźcie sobie, że droga (s) to wasze pieniądze, które musicie przeznaczyć na pokrycie ceny akcji (P) a zyski generowane rocznie przez spółkę podzielone na liczbę akcji (EPS lub w tym wzorze E) to prędkość z jaką wydane pieniądze do Was wrócą. Tak powstaje wskaźnik ceny do zysku (P/E lub z polskiego C/Z), którego wartość to nic innego jak wyrażony w latach czas po jakim inwestycja Wam się zwróci. Wzór ten w prosty sposób pozwala oszacować na pierwszy rzut oka czy akcje są “tanie” (wymagają mało czasu zanim gotówka wróci) czy “drogie” (wymagają dużo czasu zanim gotówka do nas wróci) i jak to zwykle w świecie finansów bywa jest “wrong but useful”.

Podstawy podstaw ale piszę to właśnie dla tych którzy ich nie mają:

Skąd wziąć P?
P to po prostu kurs akcji z dnia w którym liczycie P/E.
Skąd wziąć E (zysk na akcję / EPS):
Szukacie go w ostatnim raporcie spółki (do pobrania ze strony investors relations każdej spółki) albo w serwisach inwestycyjnych szukacie pozycji EPS (Earnings Per Share/zysk na akcję).
UWAGA: EPS jest podawany kwartalnie i rocznie. Do P/E bierzemy ZAWSZE ROCZNY. Jeśli weźmiecie kwartalny, wyjdzie Wam P/E 4x wyższe niż powinno i dostaniecie zawału że spółka jest kosmicznie droga. Szukajcie oznaczenia “Annual”, “TTM” (trailing twelve months) lub “FY” (full year). Jeśli widzicie EPS przy konkretnym kwartale (Q1, Q2, Q3, Q4) — to jest kwartalny, nie roczny - nie tego szukacie.
A jeśli chcecie forward P/E — szukacie “EPS Estimate” lub “EPS Forecast” na następny rok fiskalny, który pozwala oszacować na ile aktualna cena zawiera w sobie przyszłe zyski TradingView ma to w zakładce “więcej o zarobkach” ładnie w tabelach rok do roku wykazane (przy polskich spółkach czasami nie bo niestety nie są one tak ważne jak nam się zdaje ale można wtedy szukać np w serwisie bankier).

Dlaczego serwisy podają różne P/E albo wiele różnych P/E? Kurs mógł się zmienić od wprowadzenia danych do serwisu albo przyjęto inny EPS do obliczeń. Ja sam oceniając spółkę stosuje wskaźnik P/E forward oparty na zysku prognozowanym na kolejny rok kalendarzowy. Plus? Patrzę w przednią szybę a nie w lusterko wsteczne z Minus? To prognoza nie fakt - patrz wyżej zasada “wrong but useful”.

Porównując spółki między sobą warto użyć EPS GAAP raportowany za ostatni rok bo wszyscy liczą go tak samo i w większości serwisów właśnie on jest wskazany. Jest jeszcze EPS adjusted, do ustalenia którego zarząd przyjmuje zysk którego nie pomniejsza o faktycznie poniesione koszty ocenione przez zarząd jako jednorazowe lub nietypowe - to może być rzetelna prezentacja faktycznej mocy biznesu albo kreatywna księgowość dlatego trzeba ostrożnie zwłaszcza, że publikuje się go dlatego, że P/E ustalone z jego użyciem jest niższe.

A teraz bonus dla wszystkich, którzy wierzą w szybki zarobek na giełdzie!

Wróćmy na chwilę do wyjściowego wzoru na prędkość w ruchu jednostajnym V = s/t. Skoro s droga to w moim uproszczeniu
P cena akcji, a czas to zawsze czas, to do znanego wszystkim wskaźnika P/E możecie dodać wzór E=P/t (taki mój uproszczony required EPS), który pozwala oszacować jaka rosnąca linia zysków powinna być generowana przez spółkę aby osiągnąć zwrot z inwestycji w wymyślonym sobie przez inwestora horyzoncie czasu. Ten “wskaźnik” doskonale pozwala studzić bycze oczekiwania i chociaż niejeden analityk zmarszczy przy nim czoło to krzywdy Wam nie zrobi i jest tak samo “wrong but useful” jak cała matematyka finansowa.

Załóżmy że macie spółkę za $200 z EPS $25 czyli P/E 8. Witacie się z gąską — tanio! Ale Wasz horyzont to 3 lata. P/t = 200/3 = $67 rocznie. Spółka dziś zarabia $25. Żeby dojechać do $67 w trzy lata musi rosnąć ponad 35% rocznie (na kolejnych postach wyjaśnię skąd to wziąłem). Patrzycie na guidance a tam 6% rok do roku.
P/E mówi: tanio! P/t mówi: drogo przy Twoim horyzoncie. Jest tanio, ale nie tak byczo tanio jak sobie założyłeś. Zmień horyzont albo szukaj dalej delulu.

Super bonus w nagrodę ze doczytałeś do końca.

Wiesz już jak liczyć P/E to pewnie chcesz wiedzieć co znaczą poszczególne wartości? Nie ma jednego magicznego klucza, może on zależeć od sektora lub wzrostu ale co do zasady na początek przyjmij:

P/E poniżej 10: Wygląda tanio. Ale pytanie DLACZEGO? Czy rynek jest aż tak głupi? Możliwe ale jeśli wycenia firmę na mniej niż 10 lat zwrotu to trzeba dokładnie sprawdzić czy inni widzą jakieś ryzyko którego Ty nie widzisz, czy faktycznie jest okazja życia. Sprawdź: czy zyski spadają rok do roku? Czy jest śledztwo regulatora lub inny kibel prawny? Czy branża umiera?

P/E 10-20: Strefa komfortu value investora. Uczciwa cena za stabilny biznes. Większość dojrzałych spółek żyje tutaj. Wielu śpiących spokojnie kontrarian tutaj akumuluje.

P/E 20-35: Płacisz premium za wzrost lub za jakość biznesu. Uzasadnione jeśli biznes rośnie +15% rok do roku albo jest to wieloletni lider branży płacący od dziesięcioleci rosnące dywidendy. Nieuzasadnione jeśli biznes rośnie np +5% a nie ma dywidendy. Tutaj właśnie obliczenie P/t zrobi Ci robotę.

P/E powyżej 35: Rynek wierzy w silny wzrost albo jest w euforii. Jedno z dwóch. Twoja robota to ustalić albo dać na hold i poczekać aż rynek nie powiem co zrobi ale zaczyna się na och a kończy na uja i nagle wskaźnik spadnie bliżej 20 albo jeszcze niżej. Jak będziesz cierpliwy to się zdziwisz jak często to się dzieje, więc walić hype i FOMO.